Yolsuzluk ve rüşvet soruşturması 13 milyar dolarlık isme uzanır mı?

Pazartesi, 23 Aralık 2013 10:07

Dipnot Tablet dergi okuyucuları adını 20 Aralık’ta yayınlanan sayıda duymuş olsa da yolsuzluk soruşturması ile ilgili Babak Zanjani ismi Türkiye gündemine yeni geldi. Sadece Türkiye ile değil pek çok ülkede İran ticaretini yönlendiren isim olarak belirtilen ve operasyonun başladığı bilgisi geldiğinde Türkiye’yi terk ettiği iddia edilen Zanjani kariyeri ile oldukça sıradışı bir işadamı.

13.5 milyar dolarlık bilinen servetiyle İran’ın en zengin adamı sayılan Zanjani, hem Türkiye’nin hem de dünyanın çok da yabancı olduğu bir kişi değil. Ekim ayında New York Times gazetesinde çıkan bir profil haber oldukça dikkat çekiyor. Haberde “İran yaptırımlarını altına çeviren adam” olarak nitelendirilen Zencani’yle ilgili çok ilginç ayrıntılar yer alıyor:

39 yaşındaki Zanjani kariyerine 1980′li yıllarda koyun postu satarak başladı. Zencani’nin kariyerindeki en önemli kırılma noktası, 1999′da İran Merkez Bankası Başkanı Nourbaksh’ın şoförü olması gösteriliyor. İran’a uygulanan ambargo döneminde ise Zanjani; İran petrolünü dünyaya satmasıyla tanındı.

Bu nedenle ABD Hazine Bakanlığı nisan ayında Zanjani’nin varlıklarını dondururken Avrupa Birliği de kendisini kara listeye aldı. Bütün bunlar yetmezmiş gibi Hasan Ruhani hükümeti de Zanjani’nin Ahmedinejad döneminin ileri gelenleriyle karanlık ilişkileri olduğu iddiasıyla kendisini mercek altına aldı.

TÜRKİYE’DE DE ŞİRKETLERİ VAR

New York Times’taki haberin yazarı Thomas Erdbrink, Zanjani’yi tanıyan birçok isimle görüşmüş, iş adamının daha önce verdiği röportajları taramış.

Örneğin 2010 yılında Zanjani reformcu dergi Aseman’a ve ISNA haber ajansına iki ayrı röportaj vermiş.

Burada söylediklerinde şu nokta dikkat çekiyor: Zanjani, Dubai, Türkiye ve Malezya’daki 64 şirketten oluşan bir “örümcek ağı”nı kullanarak milyonlarca varil petrol satmış. Buradan elde edilen 17,5 milyar dolarlık gelir de uluslararası yaptırımlar nedeniyle nakit sıkıntısı içinde kıvranan İran Petrol Bakanlığı, Devrim Muhafızları ve Merkez Bankası’nın döviz rezervi ihtiyacının karşılanmasına aktarılmış. Tüm yaptığı alışverişlerden ise en fazla yüzde 0.007 faiz aldığını iddia ediyor.

Röportajda şunları söylüyor Zanjani: “Merkez bankası parasız kalmıştı. Benden petrol parasını İran’a getirmemi böylece sistemin bu parayı kullanabilir hale gelmesini istediler. Yaptığım şey buydu. Benim işim bu; yaptırım karşıtı operasyonlar. Ben işini iyi yapan bir iş adamıyım. Beni de yaptırım altına aldıklarından beri 3 milyon varil petrol bile satamadılar.”

SİSTEM NASIL İŞLİYOR?

Bir Türk havayolu şirketinin, çok sayıda mali kurumun ve bir filo petrol tankerinin kontrolünü elinde tutan Zencani tüm bu sistemi yaptırım baskısı altındaki İran petrollerini yurtdışına satmak için kullanıyor.

Avrupa Birliği’nin 2012′de aldığı yaptırım kararına göre milyonlarca varil dolusu petrol Malezya’nın adı sanı bilinmeyen Labuan Limanı’nda tankerden tankere aktarılıyor. Kendi ifadeleriyle toplam satış 24 milyon varil, alıcılar ise Singapur, Malezya ve Hindistan. Buradan elde edilen gelir de yine yaptırım listesindeki Malezya Birinci İslam Bankası üzerinden dolaşıma giriyor.

Aslında her şey 2010′da Devrim Muhafızları’nın mühendislik kolu Hatem el Enbiya’nın kendisine başvurmasıyla başlamış. Zanjani kendi bankası aracılığıyla Hatem’e birkaç gün içinde 40 milyon dolar tedarik etmiş. O günden sonra da devlet kurumları doğrudan Zencani’ye başvurmaya başlamış. Doğrudan kabine toplantılarına katılıp işleri petrol bakanı Rüstem Kasımı ile birlikte yürüttüğü de söyleniyor.

İranlı gazeteci Reza Zandi’nin yorumu ise durumu özetlemek için yeterli: “Yaptırımlar İran ekonomisini kaosa sürükledi. Babak Zanjani de bu durumun bir sonucu, bu süreçte inanılmaz bir zenginlik kazanan bir insan.”

Zanjani’nin yolsuzluk ve rüşvet soruşturmasındaki yeri henüz kesin olarak bilinmiyor. Ancak Zanjani’yi böylesine ticari faaliyetlerin içine sokan ambargo süreci büyük önem kazanıyor. Ambargo sürecini ve Zanjani’nin isminin ilk olarak geçtiği Ortadoğu’da altın üçgeni: Türkiye-İran-BAE yazısını okumak için Dipnot Tablet dergiyi hemen ücretsiz olarak indirebilirsiniz.

iPad’inize ücretsiz indirmek için: App. Store’dan iPad ve iPhone’nunuza indirmek için TIKLAYINIZ

Android tabanlı tabletinize ücretsiz indirmek için:  https://play.google.com/store/apps/details?id=air.com.dipnot.dergi&hl=tr