Tarihe damga vuran 10 pasif direniş

Salı, 27 Mayıs 2014 14:45

Türkiye pasif direniş kavramıyla Gezi sürecinde tanışmış olsa da tarihe damga vuran birçok sivil itaatsizlik örneği bulunuyor. İşte tarihteki en önemli 10 pasif direniş örneği: 

2(18)

Tuz Yürüyüşü

1928’de Hindistan’a bir yıl içinde dominyon statüsü verilmesi teklifine İngilizlerin olumlu cevap vermemesi üzerine önce INC, 26 Ocak 1930’da bağımsızlık ilan etti ve 12 Mart 1930’da Gandhi ve 78 yoldaşı (satyagrahis) ünlü Tuz Yürüyüşü’ne başladı. Gujarat Eyaleti’nin başkenti Ahmedabad yakınlarındaki Sabarmati Aşram’dan başlayan yürüyüşe yolda binlerce kişi katıldı. Hint Okyanusu kıyısındaki Dandi köyüne kadarki 388 kilometrelik mesafeyi çıplak ayakla 24 günde kat eden 61 yaşındaki Gandhi, 6 Nisan sabahı İngiliz polislerinin şaşkın bakışları arasında denize yürüdü ve çamura karışmış bir topak tuzu avuçlarına alarak tatlı suda yıkayarak ufaladı. Böylece bir Hindu’nun tuz çıkaramayacağına dair Tuz Yasası’nı ihlal etti. Ardından Gandhi’nin çağrısına uyan binlerce köylü deniz kıyılarına akın ederek tuz çıkarmaya başladılar. Gandhi ve 60 bin eylemci hapse atıldı ancak yasa da işlemez hale getirildi.

 

1(23)

Tanka karşı duran adam

Çin’de öğrencilerin başlattığı demokratikleşme hareketini ve buna bağlı eylemleri bastırmak için 5 Haziran 1989′da Tiananmen Meydanı’na tanklar gelir. Genç bir öğrenci de ilerleyen tankların önüne geçerek onları durdurur. Eylemci, tankların sağdan ve soldan geçme girişimlerini de tekrar önlerine geçerek engeller. En sonunda önünde durduğu tankın üzerine çıkarak içindeki askerlerle kısa bir konuşma yapar. Ardından meydandan götürülür.Eylemcinin kimliği tespit edilmememiştir. Bu sebeple ‘Meçhul Asi’ olarak da anılır. Kimliğinin yanısıra olaydan sonra hayatta kalıp kalmadığı da bilinmemektedir.

 

3(14)

Montgomery Otobüs Boykotu

1 Aralık 1955 günü Rosa Parks, Jim Crow Yasaları gereği yerini bir beyaza vermesi gerektiği halde buna karşı geldiği için tutuklandı. Bunun üzerine King, Montgomery Otobüs Boykotunu düzenledi. Boykot 382 gün sürdü ve durum o kadar gerginleşti ki King’in evi bombalandı. Bu boykot sırasında King tutuklandı. Boykot, Amerikan Yüksek Mahkemesi’nin eyaletlerarası otobüslerde ve diğer ulaşım araçlarında ırk ayrımcılığını kanun dışı ilan etmesine kadar devam etti.

 

4(12)

1968 Olimpiyatlarında siyah eldiven

1968 yılı Mexico olimpiyatları, 200 metre yarışı. Yarışı siyahi atlet Tommie Smith birinci, beyaz atlet Peter Norman ikinci, siyahi atlet John Carlos üçüncü olarak tamamlar. Eylemin nasıl ortaya çıktığı konusunda iki söylenti var. İlkinde iki siyahi atlet Norman’ a gelir ve o günler için devrim belki de provokasyon sayılabilecek bir eyleme katılmasını isterler. İkinci iddiaya göre ise bu eylemi Norman tasarlar ve bu iki siyahi sporcuya önerir. Hangisinin doğru olduğu çok da önemli değil, madalya töreni sırasında bu iki siyahi sporcu milli marş okunduğu sırada ellerine siyah bir eldiven giyerler ve yumruk yaparak havaya kaldırırlar. Daha sonraları yaptıkları açıklamada siyah eldivenin siyahi gururu, ayakkabısız siyah çoraplı ayakların ise ırkçı Amerika’daki siyahi fakirliği temsil ettiğini açıklarlar. Peter Norman’da desteğini belirtmek için göğsüne “insan hakları için olimpiyat projesi hareketi” rozeti takar.

 

5(8)

Süngelere Çiçek Takanlar

Vietnam Savaşı ABD’nin belki de en büyük hezimeti. Savaş, 1960′larda birçok protestoya ilham kaynağı oldu. Bu gösterilerin en çarpıcı görüntülerinden biri, 17 Nisan 1965′te Washington’daki yürüyüşte, askeri muhafızların süngüsüne çiçek takan bir gencin fotoğrafıydı. Basit, ama güçlü bir mesaj veren bu örnek, 1970′te düzenlenen gösterilerde de tekrarlandı.

fft22_mf1506646

Sessiz Yürüyüş

1917’de ABD’nin St. Louis kentinde gerçekleşen toplumsal olaylarda, 250’yi aşkın siyah vatandaş ırkçı çeteler tarafından linç edildi. Bu cinayetlere tepki gösteren on bine yakın siyah işçi, New York’ta herkesin şaşkın bakışları arasında, sessizce yürümeye başladı. Bu sessiz yürüyüş bazı değişimlerin ilk habercisiydi…

 

fft22_mf1506647

 

 

Şarkı Söyleme Devrimi 

Soğuk Savaş’ın sonuna doğru Baltıklar’da yükselen özgürlük ateşi Estonya’da patlak verdi. Mayıs 1990’da Sovyet yönetimi altındaki Eston Meclisi’nin SSCB aleyhine çıkan bir kararını protesto eden binlerce etnik Rus, eylemlerin sonucunda başkent Tallinn’deki parlamento binasını kuşatır. Kapıları zorlanan, camları kırılan ve hatta bazı eylemcilerin yakmaya çalıştığı binayı ise ne polisler korur ne de Sovyet askerleri… Olayların durmaması üzerine Eston Meclis Başkanı devlet radyosundan bir anons yapar: “Sayın halkımız, kuşatma altındayız. Lütfen bize yardım edin.” Anons yapıldıktan 5 dakika sonra bütün Tallinn sokağa dökülür ve halk, kuşatma altındaki parlamento binasını etrafını sarar. Sayıca Ruslar’dan fazla olan Estonlar herhangi bir şiddet eylemi göstermezken, hep bir ağızdan şarkı söyleyerek direnmeye başlar. Kalabalığın giderek artması üzerine Rus eylemciler yavaşça meydandan çekilir. Ancak olaylar diğer ülkelere de sıçramıştır. Kuzeydeki Estonya’dan, güneydeki Litvanya’ya kadar yüzlerce kilometrelik insan zinciri oluşur. Baltıkların, Sovyetler Birliği’ne karşı başlattığı bağımsızlık ateşi de böyle bir direnişle yanmaya başlar.

fft22_mf1506648

Rayların üzerinde nükleere hayır

Nükleer karşıtları son yıllarda yaptıkları tren durdurma eylemleriyle gündemde. Fransa’da işlenen nükleer atıklar, trenle Almanya’nın Gorleben kenti yakınlarındaki bir atık deposuna gömülüyor. Bunu protesto eden eylemciler, ilk kez 2004 yılında rayların üzerine yatarak bu treni durdurdu. Tüm dünyada canlı yayınlanan eylem, nükleer atıkların olası etkilerini de yediden yetmişe herkese duyurmuş oldu.

fft22_mf1506649

Yatak Barışı

Rock müziğin efsanevi ismi John Lennon ve Yoko Ono’nun 1969 yılında dünya evine girmesi, şüphesiz magazin basınının tüm dikkatini üzerine çekecek bir olaydı. Bu ilgiyi fırsat bilen çift, yatak odalarının kapılarını basına açacağını söyledi. Lennon ve Ono, fırsattan istifade her konuda barış ve özgürlük istediklerini kameralara anlatırken, sansasyon bekleyen gazeteciler de istemsizce bu mesajları tüm dünyaya iletmiş oldu.

fft22_mf1506652

FEMEN

20. yüzyılın başlarında kadın hakları konusunda en çok ses getiren eylem İngiltere’de yapıldı. Yüzlerce kadın kendini zincirleyerek devletten seçme ve seçilme hakkı talep etti. Uzun yıllar süren protestolar sonucunda 1918 yılında İngiliz kadınlar oy hakkı kazandı. 21. yüzyıla geldiğimizde ise kadın hakları bazında en dikkat çekici eylemleri Ukraynalı feminist grup FEMEN gerçekleştirdi. İlk eylemlerinde Ukrayna’daki seks turizmini protesto eden grup, hayvan hakları bazında da pasif eylemlerde bulundu.

Duran_adam_CHPnin_basina_gecsin

Duran adam

Taksim Meydanı’nda durarak yaptığı eylemle tüm dünyada Duran Adam olarak tanınan kişi onlarca kişiye ilham verdi. Taksim metrosundan çıktıktan sonra AKM’ye karşı sessizce bekleyen Erdem Gündüz uzun bir süre polisin dikkatını çekmiş ve gözaltına alındı.

 

Dipnot TV