“Suriye’nin inşası için Türkiye destek vermeli”

Pazar, 27 Ekim 2013 10:39

8741055555_37d2896910_zGeçtiğimiz günlerde CHP Genel Başkan Yardımcısı Erdoğan Toprak’ın “Esed yeniden Esed olacak” sözleri çok konuşulmuştu. Toprak bu sözlerini ABD’nin iki eski Türkiye Büyükelçisi Morton Abramovitz ve Eric Edelman’ın hazırladığı “From Rhetoric to Reality: Reframing Turkey U.S Policy” adlı rapora dayandırmıştı. Biz de sizler için raporun bazı bölümlerini ve Toprak’ın bu iddiasına neden olabilecek görüşlerin yer aldığı kısımları inceledik. “Söylemden Gerçeğe” raporunda hem ABD’ye hem de Türkiye’ye ilginç tavsiyeler var. İşte o raporun bir bölümü:

retorikNe kadar uzak olursa olsun Ortadoğu Amerikan dış politikasının başlıca öğesi oldu. Ortadoğu’nun yeniden yapılandırılması için her daim işbirliğine hazır ve güçlü bir Türkiye önemli bir müttefik olabilirdi.

Bölgede Amerika Birleşik Devletleri’nin de yönlendirmesi ile potansiyel olarak Türkiye kadar yapıcı olabilecek hiç bir ülke yok. Ancak bu gerçek şu an çok farklı.

Washington ve Ankara arasındaki bu anlaşmazlık ilişkilerin başladığı ilk günden bu yana ilk problem değil. Ancak şuna inanıyoruz ki bu ilişki için artık Washington’ın farklı bir yaklaşıma ihtiyacı var. ABD’li politikacılar bu zorlukları ve farklılıkları Türkiye ile daha geniş kapsamlı işbirliği kurmak için tanımak zorunda. Bu endişeleri görmezden gelmek yerine, Amerikan politikası siyasi manevraları, yanılsamaları bir kenara bırakmalı; Türkiye ile ilişkileri gerçekçi değerlendirmeler ve diyalog üzerine kurmalı.

Türkiye’nin baskın konumuna ve demokratik gidişatına bakış: Washington, basın özgürlüğü, toplantı özgürlüğü, hukuk kuralları ve Türk hükümetinin yükselen mezhepçiliği gibi sorunlar hakkındaki endişelerini Ankara’ya iletmeli.

Siyaset bir kenara bırakılıp samimi tartışma ortamı sağlanmalı: Türkiye ile ciddi farklılıkları tartışmaktan kaçınmak ve ya görmezden gelmek daha büyük sorunların oluşmasına zemin hazırlayacak ciddi riskler oluşturuyor. Dahası ABD’nin sessiz kalması Türkiye’de, “Ankara’nın politikalarının Washington tarafından onaylandığı” yönünde yorumlanıyor ve ABD’nin bu kayıtsızlığı rejimi kendilerini desteklediği inancına sevk ediyor.

Türkiye’nin ilerlemesi desteklenmeli

ABD ise Türkiye’nin demokratikleşme çabalarına, sivil toplumun önünü açmasına ve ekonomi modernizasyonuna destek vermeli ve cesaretlendirmeli.

Demokratikleşmeye destek: Amerikan yönetimi Türk yönetimini demokratikleşme girişimleri, ki buna azınlıklarla ilişki kurmak ve siyasal özgürlük tanımak da dahil, konusunda cesaretlendirmeli. Kürtlerle barış görüşmelerinin devam etmesi büyük önem taşırken bu konuda da destek sürdürülmeli.

Sivil ve ekonomik özgürlük için hareket zamanı: Gazetecilerin işlerinden edilmesi ve hapsedilmesi, muhalif tavırlar sergileyen işletmelerin hedef haline getirilmesi Washington’ın Ankara ile görüşmesi gereken konular. Öyle ki bunlar iktidar karşıtı olsa bile insanlara tasma takarak çalıştırmayla eş anlam teşkil ediyor.

Dış Politikada Gerçekçilik

Türkiye’nin Suriye başta olmak üzere Irak İsrail ve İran konusundaki beklentileri ABD tarafından gerçekçi bir şekilde yeniden düzenlenmeli.

Suriye’nin yeniden inşaası için destek: İnkar ediliyor olsa bile Türkiye’nin Suriye’deki aşırı uç muhalif hareketlerine olan desteğini kesmesi yönünde ABD’nin baskısı devam etmeli. Türkiye bu çabasını dost ülkelerle birlikte Suriye’nin güçlendirilmesi ve inşaası için modern, pragmatik ve cihatçı olmayan muhalif gruplar üzerinde harcamalı.

Irak’ta kesişen çıkarlar konusunda işbirliği: ABD ve Türkiye, Irak’ın toprak bütünlüğünü tehdit eden İran ve El Kaide’ye karşı Kürt yönetiminin batıcı, durağan ve güçlü olması konusunda aynı düşünceyi paylaşıyor. Washington ve Ankara Irak konusunda stratejik ortaklığını sürdürmeli ve Kürt yönetimine karşı Bağdat’ın, Tahran’ın ve Şam’ın karşıt duruşlarını göz önünde bulundurarak, Kuzey Irak petrolünün Türkiye’ye taşınması konusunda da ilişkilerini daha da geliştirmelidir.

İsrail’le sorunlar bitmeli: Mevcut Türk hükümeti İsrail’le ilişkileri düzenlemeye niyetli görünmese de ABD’li politikacılar ilişkilerin eskisi gibi devam etmesi için müzakere ve diplomasi ortamı saplamalı.