Siyasi çıkmaz nedeni ile kapalıyız. Özür dileriz. ABD yönetimi

Pazar, 6 Ekim 2013 13:41
ABDshutdown1

30 Eylül Pazartesi gününü 1 Ekim Salıya bağlayan gece ABD hükümeti remen kapandığını açıkladı. Sebep ABD Temsilciler Meclisi ve Senato arasındaki bütçe anlaşmazlığı. ABD’de demokrasi mi “bozuldu” yoksa çalışan demokrasi asıl bu mudur?

Türkiye ve Amerika Birleşik Devletleri, ikisi de demokrasi ile yönetilen ülkeler olsalar da yönetim şekli açısından çok önemli farklılıklar gösteriyorlar. Ilk olarak ABD başkanlık sistemi ile yönetiliyor. ABD kongresi yani parlamento iki ayrı yasama organı olan Senato ve Temsilciler Meclisinden oluşuyor. Temsilciler meclisi her eyaletin seçtiği temsilcilerden oluşurken senato ise her eyaletin seçtiği senatörlerden oluşuyor. ABD kongresinde Senato üst meclisken, Temsilciler Meclisi alt meclis oluyor.

ABD’de hükümet başkanlık seçimi ile kuruluyor, temsilciler meclisi ise ayrı bir seçim ile oluşuyor. Bu yüzden seçilen hükümetin Temsilciler Meclisinde çoğunluk olma gibi bir garantisi yok. Temsilciler Meclisi muhalefet partisinin çoğunluğu altında olabilir. Her yasama işlemi hem TM hem de Senato tarafından onaylanmak zorundadır

Amerika Birleşik devletlerinde son yaşanan siyasi çıkmazın teknik sebebi de bu. Yeni finans yılı bütçe paketini onaylamayan Temsilciler Meclisi hükümetin kapanma ile ilgili tüm uyarılarına rağmen geri adım atmadı. Cumhuriyetçilerin baskın olduğu temsilciler meclisi Obamacare diye adlandırılan Demokratların yeni sağlık sigortası düzenlemesine şiddetle karşı olduklarından bütçe konusunu bir nevi koz olarak kullandılar. ABD bütçesinin onaylanması için son tarih olan 30 Eylül de geçince, hükümet onaylanmamış bir bütçeyi kullanamayacağından devletin acil önem taşımayan kurumlarını kapatmak zorunda kaldı. 800 binin üzerinde kamu çalışanı bütçe onaylanmadığı için ve dolayısı ile kendilerine maaşları verilemeyeceği için sorun çözülene kadar evlerinde oturacaklar.

Sorunun ne zaman ve nasıl çözüleceği şu an bilinmiyor. TM’nin bütçeyi onaylamamasındaki en temel sebep olan ve Obamacare adı verilen sağlık sigortası sistemi konusunda ortak bir yol bulunabilirse sorunun hallolacağını düşünüyor. Taraflar ise günde $300 milyon dolar zarar ettiren bu çıkmaz için birbirlerini inatçılık ve halkın refahını siyasi emelleri için riske atmakla suçluyor.

Bütün bunlar olurken dünya ABD’yi şaşkınlıkla izliyor. İngilizler devletin kapanması konusunu tıpkı Türkiye gibi çok tuhaf buluyorlar. Çünkü İngiltere’de de parlamento Lordlar ve Avam kamarasından oluşsa dahi en son hep Avam kamarasının dediği oluyor. Türkiye’de ise tek meclisli bir yönetim şekli var. Yani ABD’de ortaya çıkan durum yaşanmıyor.

ABD’de yaşanan bu siyasi çıkmaz aynı zamanda demokratik sistemle ilgili de çok şey söylüyor. Başkanlık sistemi olmasına rağmen ABD’de başkan bütçe onayı için kendi partisinin çoğunluk olmadığı ikincil bir meclisten onay almak zorunda kalıyor. ABD devlet başkanı seçimlerde çoğunluğu elde edip hükümeti kursa dahi iş orada bitmiyor. Kimileri bunun bir demokrasi açığı olduğunu söylerken, kimileri ise tam tersini düşünüyor. CNN’e konuşan Temsilciler Meclisi eski başkanı Newt Gingrich ABD’nin yönetim sisteminin tam da bu gibi bir durumda uzlaşma yolu ile sorunu çözerek demokrasinin en iyi şekilde işlemesini sağladığını düşünüyor. ABD’de demokrasi birbiri ile çelişen isteklerin yarattığı bir sorunun en kısa yoldan seçilmiş hükümetin istediğinin olması ile değil de, uzlaşma yolu ile çözülmesidir. ABD’nin ilk kuruluşunda bu prensip esas alınmıştır diyor.

 

Ildem Wilson/Londra