Silikon Vadisi’nde Geçen Bir Haftanın Ardından

Pazar, 10 Ocak 2016 15:35

ERGİ ŞENER 

Aralık ayının son haftalarını San Francisco’da Silikon Vadisi’nde geçirdim ve bu süre içerisinde de Vadi’nin iş yapış şeklini, Apple, Google, Facebook, Intel gibi artık şirketten öte kendi başlarına birer devlet olarak nitelendirilen şirketlerin oluşturdukları kültürü ve değerleri yakından gözlemledim.

Silikon Vadisi, teknolojik inovasyon denince ilk akla gelen referans kaynaklarından biri haline gelmiş durumda. Bunun nedenini, günümüzde önde gelen bir çok global teknoloji firmasının ve çığır açan işler gerçekleştiren, milyar dolarlık değerlendirmelere ulaşmış, pek çok start-up’ın merkezinin Silikon Vadisi olması kadar; Silikon Vadisi’nde geliştirilen teknolojilerin, iş modellerinin ve ürünlerin, hem pek çok sektörü hem de hayatımızı derinden etkilemesi oluşturuyor. Silikon Vadisi, girişimciliğin ve inovasyon’un el üstünde tutulduğu, teşvik edildiği ve gerekli olan tüm ortamın ve altyapının sağlandığı bir yer. Bu da fırsatları değerlendiren insanların büyük başarılar elde etmesine vesile oluyor. Her şeyden önce Silikon Vadisi, bir coğrafi bölge ya da yerleşim yerinden ziyade bambaşka bir kültür ve zihniyeti ifade ediyor. Silikon Vadisi’nde bir işin ya da fikrin ele alınışı, tartışılması, işe yaklaşım ve iş yapış şekli çok farklı bir seviyede. Bu farklılığa adapte olabilmek için öncelikle Silikon Vadisi’nin kültürünü anlamak gerekiyor.

 

Bu yıla girerken ülkemizdeki teknoloji ekosistemine yön vermek üzere Silikon Vadisi’nin özellikle inovasyon odaklı kültürüne yönelik gözlemlerimi ve notlarımı paylaşmak istedim.

 

Silikon Vadisi’nde En İyi Yapılan Şey “Disruption”

 

2015’in en disruptive şirketlerini analiz ettiğim yazımı okuyanlar hatırlayacaktır. Listede yer alan şirketlerin neredeyse tümü Silikon Vadisi merkezliydi. “Disruptive innovation” olarak nitelendirilebilecek ürün ve servislerin adresi genellikle hep Vadi oluyor. Silikon Vadi’sinin disruptive innovasyonların temelini oluşturan felsefesi, ünlü filozof Heraclitus’un oldukça meşhur, “aynı nehirde iki kez yıkanılmaz” sözüne atıfta bulunurcasına “iş dünyasında kırılma anları yalnız bir kez oluşur” (each moment in business happens only once) şeklinde biçimleniyor. Tamamen yeni bir şey ortaya çıkarmaktansa, başarılı bir modeli kopyalamak, tercih edilen ve daha kolay bir yöntem olsa da (bu ülkemizdeki start-up lar açısından da oldukça yaygın bir yöntem), asıl fark yaratan nokta yeni, eşsiz bir şeyi ortaya çıkarmakta kendini gösteriyor. Zaten var olan bir şeye küçük özellikler ekleyerek, bilindik şeyler yapmak 1’i “n”ye götürmekten, “me too” olarak nitelendirilmekten öteye geçmezken, Vadi’nin odağı yeni bir şeyler ortaya çıkararak 0’ı 1 yapmak. Eşsiz işer çıkarıp, devrimsel süreçler ortaya koyma vizyonu Silikon Vadisi’ni her zaman farklı kılan bir nokta.

 

İnovasyonun Bir Formülü Yok

 

Türkiye’deki girişimcilik ekosisteminin en eleştirdiğim noktalarından biri, girişimciden çok girişimcilik programları ve oluşumlarının piyasaya çıkması ve girişimciliğin bir öğretisi olduğunu iddia etmeleri. Öyle ki başarılı start-up’lar bir elin parmaklarını geçmezken, yüzlerce girişimcilik programı, bir moda etkisiyle türemiş durumda. Başlarında da genellikle hayatlarında girişimcilik yapmamış, sadece kurumsal hayattan gelen kişilerin olması ve bu kişilerin sürekli girişimcilik ile ilgili ahkam kesmeleri de oldukça trajikomik. Silikon Vadisi’nde gördüğüm, inovasyonun da girişimciliğin de “cook book style” (yemek tarifi) olarak nitelendirilebilecek bir tanımını ve öğretisini yapmaya çalışmakla vakit harcanmaması. Bunun nedenini de, “her gerçek inovasyonun yeni ve eşsiz bir yapısı bulunur, bu nedenle otoritelerin inovasyona yönelik somut reçete sunmaları çok mümkün değil” bakış açısıyla açıklıyorlar. Başarılı şirketler, hiç beklenmeyen, tahmin edilmeyen alanlarda, değer yaratıyorlar; bunu yapmak için de formüller ya da tanımlarla uğraşmaktansa işlerine odaklanıp, tamamen işlerini en iyi noktaya nasıl getireceklerine konsantre olarak gerçekleştiriyorlar.

 

“Fail Smart” Yaklaşımı

 

Vadi’nin inovasyona yaklaşımı, “hands on” inovasyonu hayata geçirmeye çalışmak. Bu süreçte hatalar yapacaklarının, yanlış yollara sapacaklarının farkında oldukları için Vadi’nin en inovatif olarak gösterilen şirketleri “hızlı” (fail fast) ve “akıllı failure”ı (fail smart) tolere edebiliyor. Biz formüllere alışkın olduğumuz için, bu konuda benim çıkardığım formül: Risk al, yeni şeyler dene, başarısız olacağın anı doğru zamanda anlayıp, rotanı değiştir (take risks, try things, fail smart!…) Başarısızlığa alışkın olunduğu ve çok sık başarısızlık örnekleri ile karşılaşıldığından dolayı Silikon Vadisi’nde başarısızlığı normalize eden pek çok söylem popüler olarak kullanılsa da (fail smart, fail fast, fail better), başarısızlık tabi ki hiçbir zaman iyi bir şey olarak görülmüyor, burada çok ince bir nüans olduğuna dikkat çekmek gerekiyor. Başarısız süreçlerden hızlıca dersler çıkarıp, bunları başarılı süreçlere, işlere dönüştürme konusunda ciddi bir baskı olduğunu söylemeye gerek yok sanırım.

 

Başarının Anahtarı “Hız”da Gizli

 

Hepimizin bildiği “müzik kesildiğinde boş koltuğa en hızlı oturanın kazandığı” yarışta olduğu gibi, vadide de süreç tamamen bu oyuna benzer bir biçimde işliyor: Pazar koşullarını sürekli takip etmek (kulağın, konsantrasyonun müzikte olsun), rakipleri yakından izlemek (koltuğa hep rakiplerinden daha yakın, konuma daha hakim ol) ve her koşulda hızlı aksiyon alıp, hızlı karar vermek çok önemli (müzik bittiği anda boş koltuğu kap)… “Hız” tüm şirketleri ve işleri analiz etmede, en önemli etken olarak ön plana çıkmakta. Bu nedenle de hızlı olan kazanır, hız kazandırır anlayışı tüm başarılı şirketlerin kültürüne sirayet etmiş durumda. Mark Zuckerberg’de bu yaklaşımı “Hacker Yöntemi” olarak nitelendiriyor. Zuckerberg’e göre hızlı hareket ederek, bazı şeyleri yıkmak (move fast, break things) gerekiyor.

 

Yazının devamını okumak ve Dipnot Tablet’in 251. sayısını indirmek için

TÜRKİYE’NİN EN ÇOK OKUNAN TABLET DERGİSİNİ ÜCRETSİZ OLARAK

iPAD’İNİZE İNDİRMEK İÇİN TIKLAYIN

 available-on-the-app-store

ANDROİD TABANLI TABLETİNİZE İNDİRMEK İÇİN TIKLAYIN
Get-it-on-Google-Play