Modern Zamanların Fabrika İşçileri: AVM Müşterileri

Pazar, 5 Mayıs 2013 12:48

cevahir-alışveriş-merkezi-neredeBu aralar yeni bir ikilemin, yine bir kararsızlığın tam ortasındayız. Ortasındayız diyorum, çünkü yöneticilerin kararları bizlerin hayatlarını şekillendiriyor, bizlerin yaşam standartlarımızı, hobilerini ve hatta anılarını etkiliyor.

Taksim’de tarihi Topçu Kışlası’nın geleceği söz konusu bu günlerde. Belediye başkanı Kadir Topbaş ‘AVM olmayacak, kültür merkezi yapılacak’ diyordu. Başbakan Erdoğan ‘AVM ve rezidans inşa edilecek’ diye açıklama yapıyor.

Şunu sormanın tam yeri ve tam zamanı değil mi? Yahu nedir bu AVM merakı? Ne zaman türedi? AVM hayatımızın neresinde?

Günümüz ‘modern’, kapalı alışveriş merkezlerinin ilki: Lake View Store, Amerika’da Minesota’da 1916 yılında açılmış. ‘Daha modern’ denebilecek bildiğimiz ‘Mall’ örneği ise Southdale Center; yine Minesota’da bu kez 1956’da inşa edilmiş. Bu alışveriş merkezi hala kullanımda.

Alışveriş merkezi inşa etme fikri, insanların birçok ihtiyacını aynı mekanda karşılama amacıyla ortaya çıkmış. ‘’Batının iyi yanlarını almak’’ hevesiyle olsa gerek, tüm dünyaya yayıldığını görüyoruz. Bu merkezlerin içerisinde, kimisinde 100, bazılarında 1000’den fazla mağaza var.

Sadece Amerika’da binden fazla AVM var. Bu alışveriş merkezlerinin en büyüğü, ‘The Mall of America’’yı yılda yaklaşık 40 milyon kişi ziyaret ediyor. İçerisinde ‘yok’ yok: Mağazaların dışında akvaryum, sinema, lunapark, minigolf gibi aktivite alanları… Amerikan AVM’lerinde senede 300 milyar dolardan fazla para harcanıyor. Her gelen ortalama 74 dakikasını buralarda geçiriyor; tabi bir arkadaşa bakıp çıkan da var, yatıya kalan da….

Alışveriş merkezleri hayatımızın o kadar içerisinde ki; sevgiliyle buluşmaya, çocukları gezdirmeye, karın doyurmaya, film izlemeye tek adres olmuş diyebiliyoruz. Günümüz hobi mekanları artık AVM’ler. İş başvurularına şöyle bir göz gezdirin. Hobiler? Buz pateni, sinema, tiyatro, yeni mekanlar keşfetme gibi şeyler görürsünüz. Yeni alışveriş merkezleri ya da içlerindeki restaurantları keşfetmek de, buz patenine gitmek de bizi aynı noktaya yönlendiriyor. Hobilerimizi de barındırması, yaşam standardlarımızı ve hatta hayata bakış açımızı da şekillendirmiyor mu?

İçinde yaşadığımız mekanlar içlerindeki aktörleri etkilediklerinden, yaşamlarımızı ve yaşadıklarımızın sonuçlarını da etkiliyor.

‘’Ee kötü mü yani herşeyi bir mekanda bulabiliyoruz’’ diyebilirsiniz. Haklısınız.

Sosyal bilimci David Harvey ise alışveriş merkezi müşterilerini ‘modern zamanların’ fabrika işçilerine benzetiyor. ‘Aslında müşteriler fabrikaların işçileridir’ diyor. ‘Tüketiciler gittiklerinde fabrika işlemeye devam eder, gitmediklerinde ise fabrika kapanır’.

DGNMehmet

Mehmet Doğan