Zengin ülkelerde modası geçen telefonlar fakir ülkelere e-atık olarak gönderiliyor

Pazar, 15 Aralık 2013 14:00

Her yıl yeni bir modeli çıkan akıllı telefonlar, tablet bilgisayarlar, dizüstü bilgisayarların eski modelleri bir kenara atılıyor. Birleşmiş Milletler modeli geçen ve eski olarak nitelendirilen milyonlarca ton lüks elektronik cihazın gelişmekte olan ülkelere atıldığını söylüyor ve tüm dünyayı “e-atık” konusunda uyarıyor. Birleşmiş Milletler’in de katılımı ile faaliyet gösteren Step girişimi önümüzdeki 4 yılda e-atığın %30 oranında artacağını ve büyük Mısır Piramitlerinden 8 tanesinin ağırlığında olacağını söylüyor. Guardian gazetesinin haberine göre geçtiğimiz yıl dünyada 50 milyon ton e-atık oluştu ve bu rakam dünyada kişi başına 7 kiloya geliyor. Arsenik, kadmium, civa gibi pek çok zehirli maddeyi bünyesinde barındıran elektronik atıklardan örneğin eski bilgisayar ekranları 3 kiloya kadar kurşun içerebiliyor.

Atık gömme işlemi ile yerin altına gömülen bu cihazların içindeki madderler toprağı, suyu ve havayı da kirletiyor. Eletronik atıkların yasadışı olarak gelişmekte olan ülkelere gönderilmesinin boyutlarını Interpol geçen hafta açıkladı. Avrupa Birliğinden yola çıkan her 3 konteynırdan birinin e-atık içerdiği Interpol ajanları tarafından belirlendi ve 40 şirket hakkında soruşturma başlatıldı. Sürekli yenilenen modellerle bir önceki modellerinin kullanılmaz hale geldiği buzdolabından, oyuncaklara, ve motorlu diş fırçalarına kadar pek çok elektronik eşya şu an dünyada en hızlı büyüyen atık dalgasını oluşturuyor.

Elektronik cihazları Afrika ve Asya ülkelerine yasadışı olarak gönderen şirketler cihazları kullanılabilir ikinci el klasmanında göstermeye çalışıyor. Interpol ise gönderilen bu cihazların kullanılamaz durumda olan e-atıklar olduğunu bildiriyor. Avrupa Çevre Ajansı her yıl Avrupa Birliği’nden Afrika’nın batısına ve Asya’ya 250 bin ila 1.3 milyon ton arasında e-atık gönderildiğini söylüyor.

Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) ABD’nin 268.3 milyon adet elektronik cihazı elden çıkardığını bunların sadece %68′inin geri dönüştürüldüğünü ve  yaklaşık 120 milyon telefonun Hong Kong, Latin Amerika ve Karayip’lere gönderildiğini söylüyor.

Bir telefonun vitrin hayatı 2 yıl sürerken modeli eskiyen yüzmilyonlarcası bir kenara atılıyor. Atılan elektorik cihazların içinde bulunan altın, bakır, çinko, berilyum gibi değerli madenleri içerdiği ve geri dönüşümü yapılmayan cihazlar nedeni ile bu değerli madenlerin de git gide azalacağından endişe ediliyor.