BBC’nin Osmanlı belgeselinin ilk bölümü yayınlandı. Geniş özetini Dipnot.tv’de okuyun

Salı, 8 Ekim 2013 10:08
BBC Osmanli

BBC 2’de 3 bölümden oluşan Osmanlı İmparatorluğu belgeselinin ilk bölümü geçitiğimiz Pazar günü yayınlandı. BBC iPlayer üzerinden ve sadece İngiltere’den izlenebilen bu 1 saatlik belgeselin geniş özetini sizin için hazırladık:

“Osmanlılar: Avrupanın Müslüman İmparatorluğu” adın da anlaşılacağı gibi Osmanlıyı bir Avrupa imparatorluğu olarak anlatan belgesel Osmanlı İmparatorluğunun yakın geçmişte Batı tarihinden nedereyse silindiğine ve günümüzde ise yeniden parlamasına şahit olunduğunu söyleyerek başladı. Bir çok ortadoğu ülkesinin Osmanlı’nın parçalanması ile oluştuğuna ve bir zamanlar Osmanlı imparatorluğunun yönettiği bu bölgenin şimdi savaş altında olduğuna değinildi. Türk gazeteci yazar Mustafa Akyol’un da görüş belirttiği belgeselde Akyol, “Ortadoğu ülkelerin sınırları coğrafi bir gerçekliğe dayanmıyor. Örneğin Suriye ve Türkiye arasındaki sınırın şu an bulunduğu yerde olması için hiç bir gerekçe yok. Sınırın iki tarafındaki insanlar aynı dili konuşuyorlar” dedi.

Belgesel Osmanlı’nın köklerini ve İslamiyet ile işgal ettikleri topraklarda tanıştıklarını anlatarak Osmanlı tarihine giriş yaptı. 13.yy’da kimse bu Anadolu beyliğinin iki jenerasyon içinde bir imparatorluğa dönüşeceğini tahmin edemezdi denilen belgesel Konstantiniyye’nin Hristiyan dünyası için önemini anlatarak devam etti.İngiliz Ordodox Papazı Kallistos Ware belgeselde Konstantinniye şehrinin önemini: “Tek tanrı, tek imparatorluk, tek şehir” deyimi ile açıkladı.

Bursanın işgal edilmesinin ardından Osmanlı devletinin başkent yapılması ve basılan ilk Osmanlı parasının Osmanlıların artık göçebelikten çıkmalarının önemli bir dönüm noktası olduğu analattıldı. Osmanlının ilerlemesi ile kendini tehdit altında hisseden Bizans Imparatorluğunun Osman Bey’e kızını eş olarak vermesinin klasik bir Bizans diplomasi manevrası olarak açıklandığı belgeselde, Bizans’ın düşmanla savaşmak yerine akraba olma ilkesi ile hareket ettiği vurgulandı. 1360’li yıllarda Osmanlı devletinin Edirne’yi alarak başkenti yapması ile ilk Avrupa şehrinin Osmanlı topraklarına katılmış olduğu anlatıldı.

Belgeselin ilk bölümünün devamında Giannitsa belediye başkanı Osmanlı işgali altında halkın korku içinde yaşadığını anlattı. Osmanlı’nın Balkanlardaki mimari kalıntılarının gezildiği belgeselde Osmanlı hamamının Roma’lılardan Osmanlılara geçmiş bir adet olduğunu ve Osmanlıların gittikleri her şehre bir hamam yaparak o şehre şu getirdikerine, bunun da Osmanlıların “yakıp yıkan işgalciler” imajının ötesinde çok farklı bir yönelerini gösterdiğine değinildi. Bu yapılara bakınca Osmanlı için bunu söylemenin çok zor olduğu vurgulandı.

Belgesel Konstantiniyye’nin yani İstanbul’un fethi ile devam etti. İstanbul’un fetihten önceki yıllarda durumun pek de parlak olmadığı ve bunun doğudan gelen saldırılardan değil batıdan, Katolik haçlı seferlerinin saldırılarından kaynaklandığı anlatıldı. Konstantiniyye’nin zayıflamasına rağmen şehir sakinlerinin tanrının onları asla yalnız bırakmayacaklarına inandıkları anlatıldı. Fetihin tüm detaylarına yer veren belgeselde Osmanlının son teknolojiyi kullandığı ve ilk defa Bizansa karşı barut kullandıklarına değinildi. Barutun o dönemde sadece ekonomik gücü yüksek olan ordularca kullanılabildiğinin altı çizilirken Bizansın barut kullanacak maddi imkanı yoktu denildi.

İstanbul’un alıması batıda İstanbul’un düşüşü olarak adlandırılırken Tukriye’de İstanbul’un fethi olarak adlandırılmasına yer verildi. İstanbul’un Osmanlı tarafından işgali sadece bir kentin alınması değil Müslümanların zaferinin bir sembolü olduğu anlatılırken, İstanbul’un fethinin, Peygamberden sonra İslam aleminin en önemli olayı olduğu vurgulandı.

Fatih Sultan Mehmet’in Müslüman bir Sultan olarak İstanbul bir Müslüman bir şehirdir burada Hristiyanlara yer yok gibi bir tavır almadığı çünkü 2. Mehmet’in şehrin becerikli ve üretici faktörlerine ihtiyacı olduğunu anladığı anlatıldı. Roma İmparatoru Augustus Roma için ne ise, Fatih Sultan Mehmet de Osmanlıİmparatorluğu için o dur, yani Osmanlıyı devlet olmaktan çıkarıp İmparatorluk yapandır denildi.

Aya Sofya Kilisesinin İstanbul;un fethinden 1 hafta sonra camileştirildiğinin anlatıldığı belgeselde 20. yy’da müzeleştirilen yapının şimdilerde yeniden cami olması için baskı altında olduğuna değinildi.

Belgeselin ilerleyen dakikalarında Osmanlı yönetimi altındaki Baklan topraklarında Hristiyanların Osmanlı dönemi boyunca özgürce kendi ibadetlerini kendi kiliselerinde yapabildikleri anlatıldı. Fakat Müslüman olmayanlardan daha fazla vergi alındığına değinilirken Osmanlının kendi döneminde farkı dinlerden olan insanlara zulüm uygulayan bir devlet olmadığı vurgulandı.

Osmanlı ordusunda devşirme yöntemi anlatılırken bunun her aileden bir erkek çocuk alınarak yapıldığını ve bu çocukların en iyi şartlarda yetiştirilerek devletin en üst kademelerine, hatta Vezirliğe bile yükselebildikleri anlatıldı. İlk Osmanlı vezirlerinin 45 tanesinden sadece 3 ya da 4’ünün Türk asıllı olduğu vurgulandı.
Topkapı sarayındaki cariye sisteminin de anlatıldığı belgesel, Hristiyan köle kızların sultan annesi olduklarını bunun özellikle Osmanlı ile başka bir aileyi birleştirmemek için yapıldığı anlatıldı. Osmanlıda, Osmanlı olmanın dini ve etnik farklılıkların ötesinde değer taşıdığı anlatıldı.
Osmanlıda Sultanlığın otomatik olarak babadan büyük oğula geçmemesi nedeni ile bir çok kardeş cinayeti yaşandığı anlatılırken bunun iç savaşı önlemek için yapıldığı vurgulandı.
Osmanlının Yavuz Sultan Selim döneminde İran’da bulunan Safevilerle olan savaşı anlatıldı. Osmanlının ilk Yavuz Sultan Selim döneminde Sünni kimliğini öne çıkardığı anlatılırken “Kızılbaş” isyanına yer verildi. İsyanın Yavuz Sultan Selim tarafından bir daha asla yinelenmemek üzere bastırıldığını, Osmanlının Safevilerle olan bu çarpışmasının bölgede şu anda da devam eden çatışmaların kaynağı olduğu söylendi.

İlk bölümün sonlarında Osmanlı Memlük savaşı ve Osmanlı’nın Şam’ı ve Kahire’yi alarak üç kıtaya birden hükmetmeye başlaması, dolayısı ile İslam’ın lideri konumuna yerleşmesi anlatıldı.

3 bölümlük belgeselin gelecek hafta yayınlanacak olan 2. bölümü ise Osmanlı’nın altın çağını anlatacak.